Pumili ka ng trabahong tutugon sa iyong hilig upang higit kang pakinabangan ng iyong bayan.
- Gregoria de Jesus

Friday, August 19, 2011

Aralin: PANDIWA

PANDIWA


  • Bahagi ng pananalitang nagsasaad ng kilos o galaw.
  • Ito ang nagbibigay diwa sa isang pangungusap.
  • Ito’y binubuo ng salitang-ugat at panlaping makadiwa tulad ng mga, um ,in, hin, an, han, mak, maki, ma, magsi, at iba pa.

Pangkat A
Pangkat B
1. Bumili ng bagong telebisyon ang nanay sa Makati.
2. Ang tubero ay nag-aayos ng tubo sa aming bahay.
3. Nakinig kay Elvis Presley ang mga bata bago sila sumayaw.
1. Pareho silang naghahanap.

2. Nag-ipon sin sila.

3. Gumagawa sina Mang Ben at Mang Lino.

1.  PANDIWANG PALIPAT
Sa mga pangungusap sa Pangkat A ay mapapansin ang pandiwa at ang parirala. Ang mga parirala ang mga tuwirang layon at pinangungunahan ng pang-ukol na ng, sa at kay. Kapag ang pandiwa ay may tuwirang layon, ito ay pandiwang palipat.

2. PANDIWANG KATAWANIN
Kung ang pandiwa’y hindi na kailangan ng tuwirang layon at nagtataglay ng kahulugang buo sa ganang sarili kaya’t hindi na kailangan ang tagatanggap ng kilos, ito ay tintawag na pandiwang katawanin. 



TINIG NG PANDIWA

Ang tinig ay isang pag-aari ng pandiwa na nagpapakilala kung simuno ang siyang gumaganap o bagay na ginaganap.

Uri ng Tinig ng Pandiwa
1. Tukuyan – kung ang simuno ay siyang tagaganap ng pandiwa. Ang pandiwang nasa tinig na ito ay karaniwang may isang tagatanggap ng kilos o galaw na tintatawag na tuwirang layon. Ang mga um, mag, mang, magpa, maki, at iba pa, ay karaniwang ginagamit sa tinig na tukuyan.

Halimbawa: Nanghiram ka ba ng bilao kina Aling Maria?

2. Balintiyak – kapag ang salitang tagaganap ng kilos o galaw ng pandiwa ay hindi ginagamit na simuno at ang nasabing tgagaganap ay nasa hulihan ng pandiwa. Ang karaniwang pinaggamitan ng pandiwang nasa tinig na balintiyak ay ang pangungusap na ang dating tuwirang layon ay ang ginagamit na simuno.

Halimbawa: Ang bilao ay hiniram kina Aling Maria.


ASPEKTO NG PANDIWA
          Ang pandiwa ay nagbabanghay sa tatlong aspekto na tumutukoy sa panahong ikinagaganap, ikagaganap, o ikinaganap ng kilos.

1. Aspektong PERPEKTIBO o naganap – nagsasaad ng kilos na nasimulan na o ng kalagayang nangyari na.
Halimbawa: Napanood ko ang pagsayaw ni Clare kanina.
2. Aspektong IMPERPEKTIBO o nagaganap – nagsasaad ng kilos na ginagawa sa kasalukuyan o ng kilos na palagiang ginagawa.
Halimbawa: Napapanood ko ang pagsasayaw ni Clare ngayon.
3. Aspektong KONTEMPLATIBO o magaganap- nagpapahayag ng kilos na gagawin o mangyayai pa lamang.
Halimbawa: Mapapanood mo ang pagsasayaw ni Clare sa Linggo.

Mga Pokus ng Pandiwa



Pokus ang tawag sa relasyong pansemantika ng pandiwa sa simuno o paksa ng pangungusap. Naipapakita ito sa pamamagitan ng taglay na panlapi ng pandiwa.
1. aktor-pokus o pokus sa tagaganap
Ang paksa ang tagaganap ng kilos na isinasaad ng pandiwa sa pangungusap; sumasagot sa tanong na "sino?".
(mag- , um- , mang- , ma- , maka- , makapag- , maki- , magpa-)
Halimbawa:
Naglunsad ng proyekto ang mga kabataan.
Nagluto ng masarap na ulam si nanay para sa amin.
Bumili si Rosa ng bulaklak.
Si Ian ay humingi ng payo sa kanyang kapatid tungkol sa kanyang suliranin.

2. pokus sa layon

Ang paksa ang layon ng pandiwa sa pangungusap; sumasagot sa tanong na "ano?".
(-in- , -i- , -ipa- , ma- , -an)
Sa Ingles, ito ay ang direct object.
Halimbawa:
Nasira mo ang mga props para sa play.
Ang ulam na masarap ay niluto ni nanay para sa amin.
Binili ni Rosa ang bulaklak.

3. lokatibong pokus o pokus sa ganapan

Ang paksa ang lugar na ginaganapan ng pandiwa sa pangungusap; sumasagot sa tanong na "saan?".
(pag-/-an , -an/-han , ma-/-an , pang-/-an , mapag-/-an)
Halimbawa:
Pinagtaniman namin ang bukiran ng maraming gulay.
Pinuntahan ni nanay ang kusina ng bahay para magluto ng masarap na ulam.
Ang tindahan ang pinagbilhan ni Rosa ng bulaklak.
Pinadausan ng paligsahan ang bagong tayong entablado.

4. benepaktibong pokus o pokus sa tagatanggap
Ang paksa ang tumatanggap sa kilos ng pandiwa sa pangungusap; sumasagot sa tanong na "para kanino?".
(i- , -in , ipang- , ipag-)
Sa Ingles, ito ay ang indirect object.
Halimbawa:
Kami ay ipinagluto ni nanay ng masarap na ulam.
Ibinili ni Rosa ng bulaklak ang Mahal na Birhen.

5. instrumentong pokus o pokus sa gamit
Ang paksa ang kasangkapan o bagay na ginagamit upang maisagawa ang kilos ng pandiwa sa pangungusap; sumasagot sa tanong na "sa pamamagitan ng ano?".
(ipang- , maipang-)
Halimbawa:
Ang kaldero ang ipinangluto ni nanay ng masarap na ulam para sa amin.
Ipinampunas ni Marco ang basahan sa mesa.
Ipinanghambalos niya ang hawak na tungkod sa magnanakaw.

6. kosatibong pokus o pokus sa sanhi
Ang paksa ang nagpapahayag ng sanhi ng kilos ng pandiwa sa pangungusap; sumasagot sa tanong na "bakit?".
(i- , ika- , ikina-)
Halimbawa:
Ikinatuwa namin ang pagluluto ng masarap na ulam ng aming nanay.
Ikinatuwa ni Ynez ang pagbili ng rosas ng kanyang nobyo para sa kanya.
Ikinalungkot ng bata ang hindi nila pagkikitang mag-anak.

7. pokus sa direksyon
Ang paksa ang nagsasaad ng direksyon ng kilos ng pandiwa sa pangungusap; sumasagot sa tanong na "tungo saan/kanino?".
(-an , -han , -in , -hin)
Halimbawa:
Sinulatan niya ang kanyang mga magulang.
Pinuntahan ni Henry ang tindahan para mamili ng kagamitan.


Aralin: PANGHALIP



Ang Panghalip ay humahalili sa mga pangngalan upang mabawasan ang pag-uulit-ulit
Hal.
Si rosa ay maganda. 
Siya ay maganda. 
(ang panghalip na “siya” ang humahalili sa pangngalang “rosa”)


 Mga Uri ng Panghalip
1. Panghalip na Panao – ay ipinapalit sa ngalan ng taong nagsasalita, sa taong kausap at sa taong pinag-uusapan. May kailanan ang panghalip na panao. Ito ay maaaring isahan, dalawahan at maramihan.
Pinapalitang Ngalan ng Tao/Panauhan
Bilang o Kailanan
Isahan
Dalawahan
Maramihan
Taong Nagsasalita
Ako, akin, ko
kita, kata
Tayo, kami, natin, naming, atin, amin
Taong Kausap
Ikaw, ka
Kayo, inyo, ninyo
Taong Pinag-uusapan
Siya, niya, kanya
Sila, kanila, nila

2. Panghalip na Pamatlig – ay inihalili sa pangngalang nagtuturo ng lugar na kinalalagyan ng pangngalan. Ito rin ay inihalili sa pangngalan na malapit o malayo sa nagsasalita, kinakausap o nag-uusap.
Hal.
Mabango ang bulaklak.
Mabango ito.
Malapit sa Nagsasalita
Malapit sa Kausap
Malayo sa Nag-uusap
ito/ ire
heto
dito
iyan
hayan/ ayan
diyan
iyon
hayun/ ayun
doon

3. Panghalip na Patulad – ay inihalili sa itinutulad na bagay.
Hal.
Ganito/Ganire - Malapit sa nagsasalita
Ganyan - Malapit sa kausap
Ganoon/Ganyan - Malayo sa nag-uusap


Kaukulan ng Panghalip 


1. Kaukulang palagyo-  kung ang panghalip ay ginagamit bilang simuno(subject) ng pangungusap. 

Halimbawa:
1. Siya ay tutungo sa kapitolyo upang ilatag sa gobernador ang ating mga kahilingan. 
2. Tayo ay magtitipid upang mabili natin ang gusto nating mga laruan.
3. Sila ay mga kinatawang nangungurakot sa kaban ng bayan.

2. Kaukulang Paari  - Ito ay nagsasaad ng pang-aangkin nag isang bagay sa loob ng pangungusap. 

Halimbawa:
1. Ang bahay nila ay malapit sa paaralang iyong papasukan.

2. Ang aking lolo ay isang sastre.

3. Kaukulang Palayon  -  ginagamit na layon ng pang-ukol (preposition) o pandiwa (verb). 
Halimbawa:

1. Ang batas na ito ay makasasama para sa madla. 
2. Ang kamalig ay inayos nila. 

Aralin: PANGNGALAN

Ang pangngalan ay salita o bahagi ng pananalita na tumutukoy sa ngalan ng tao, bagay, pook, hayop, at pangyayari. Maaari din na ipakilala ng pangngalan ang isang kaisipan o konsepto. 

Pagkahati-hati ng pangngalan

Ayon sa Katangian

Nauukol ang pangngalan ayon sa kaurian sa pagpapangalan sa tao, bagay o pangyayari. Maaari itong pambalana o pantangi.
  • Pantangi - mga pangngalang nagsisimula sa malaking titik na tumutukoy sa tangi o tiyak na ngalan ng tao, hayop, bagay, lugar, kathang-isip, o pangyayari na ibinubukod sa kauri nito. Tinitiyak ng pangngalang pantangi na hindi maipagkamali ang tinutukoy sa iba. Halimbawa: Jose Rizal, Luneta, Gloria Macapagal-Arroyo, Bathala
  • Pambalana - mga pangngalang nagsisimula sa maliit na titik na tumutukoy sa pangkalahatang ngalan ng tao, hayop, bagay, lugar, pangyayari at iba pa. Kasama rin ang kabuuan ng mga basal na salita. Halimbawa: bayani, aso, katamisan ,pagdiriwang, pusa

Ayon sa kayarian

Naayon sa sakop o uri ng katuturan ang mga pangalan. Maaari itong tahas, basal, hango, lansak o patalinghaga.
  • Tahas - pangngalang nararanasan ng isa sa mga limang pandamdam (paningin, pandinig, panlasa, pakiramdam at pang-amoy) at may katangiang pisikal. Halimbawa: tubig, bundok, pagkain
  • Basal - pangngalang tumutukoy sa mga kaisipan o konsepto na hindi nararanasan ng limang pandamdam at walang pisikal na katangian. Nasa anyong payak ang lahat ng pangngalan basal. Halimbawa: wika, yaman, buhay
  • Lansak - pangngalang tumutukoy sa isang kalipunan o karamihan. Maaaring maylapi ito o wala. Halimbawa: madla, sangkatauhan, kapuluan
  • Hango - pangngalang nakabatay sa isang salitang basal. Halimbawa: kaisipan, salawikain, katapangan
  • Patalinghaga - pangalang hindi tuwirang patungkol sa bagay na pinangangalanan sa halip inihahambing lamang sa bagay na kamukha o katulad lamang. Halimbawa: buwaya (imbis na kurakot), langit (imbis na ligaya), kababuyan (imbis na kasalaulaan)

Ayon sa kasarian

Masasabing walang partikular na babae o lalaki sa mga pangngalan. Ngunit matutukoy ang kasarian ng pangngalan kapag nilalagyan ng salitang "lalaki" o "babae" bago o pagkatapos ng salitang kinauukulan. Halimbawa: batang babae, batang lalaki, lalaking aso, babaing pusa
Mayroon din namang mga salitang hindi na kailangang lagyan ng mga salitang "lalaki" o "babae" kung likas na matutukoy ang kasarian ng isang pangngalan. Kadalasang matutukoy din ang kasarian sa pangngalan o palayaw. Halimbawa, kadalasang lalaki ang mga pangngalang tunog "o" at babae naman kapag tunog "a". Tingnan ang sumusunod na mga halimbawa:
  • Panlalaki - pari, hari, tatay, kuya, manong, tandang (lalaking manok), kalaykan (lalaking kalabaw)
  • Pambabae - madre, reyna, nanay, ate, libay (usang babae), dumalaga (hindi pa nanganganak na babaing hayop)
  • Di tiyak - tumutukoy sa ngalang maaring babae o lalaki
  • Walang Kasarian - ngalang tumutukoy sa bagay na walang buhay

Ang Kailanan ng Pangngalan

Tungkol naman sa bilang kung isahan, maramihan, o lansakan ang kailanan ng pangngalan.
  • Isahan - pangngalang gumagamit ng pantukoy na si, ni, o kay kapag mga tao ang tinutukoy, at ang, ng (nang), o sa kapag mga pangngalang pambalana. Ginagamit din ang pamilang isang o sang,sam, at son na mga hangong salita nito. Halimbawa: Ang kapatagan ay isang anyong lupa.
  • Dalawahan - pangngalang gumagamit ng pantukoy na sina, nina, kina, at ang mga (manga, ng mga, sa mga) at gumagamit din ng mga pamilang nagmula sa dalawa. Halimbawa: Sina Roberto at Rowena ang bumato sa mga ibong lumilipad.
  • Maramihan - pangngalan na pinagsama-sama ang mga bagay na magkakatulad. Kadalasang may magkabilang panlapi itong "ka" at "an" o "han". Halimbawa: kabahayan, kabukiran, Kabisayaan

Monday, June 20, 2011

One Historical (and wet) Afternoon. :)

Medyo matagal na rin naming plano ni Jen (Gokong) na magpunta sa National Museum. Nabalitaan ko kasi noon pa na libre ang entrance doon tuwing araw ng Linggo. Nahihiya lang ako pumunta doon at magtanong (nakakainis lang, ano?).

Umuulan noong hapon ng May29 pero tumuloy pa rin kami ni Jen sa nakagawian na naming pagsisimba sa kung saan- saang simbahan. Gaya ng napag- usapan, sa Maynila (na naman) kami napunta. Nabanggit ni Jen na dapat na naming sulitin ang gala kasi sa susunod na linggo eh pasukan na. Kaya naisip niyang ituloy na 'yung matagal ng balak na pagpunta sa National Museum- kahit maulan.

Ang plano sana ay mag- i- Intramuros tour (lagi naman kami dun) kasama sina Mhon at Wilma pagkagaling namin ni Jen sa Divisoria. Pero dahil sa maulan nga, naisip namin na pumunta na lang sa National Museum pagkatapos ng aking back- to- school shopping.

Tignan ang mga pics, maganda! 
 











Tuesday, May 24, 2011

Sunday morning, stars are falling ♫♫♫♫♫

Sobrang naaliw ako sa panonood nang live sa studio ng Party Pilipinas!
Salamat sa pinsan kong si Edwin Rey at sa mga friends niya. Pati kay Ms. Jonalyn Viray na pumayag magpa- picture na naka- heart shaped hands para sa album ko. Akalain mo 'yun. :) 
Kahit wala doon si John Lloyd (dahil Kapamilya siya :l ) natuwa talaga ako nang sobra. 
For the greater glory of the Filipino (Pop) Culture! Yeah! 








Friday, May 20, 2011

Iniibig Kita awiting ginawa ni Ryan Cyabyab




Kulang ang araw at gabi 'pag kita'y kapiling.
Kahit ang bukas ay di rin sapat upang mamasdan lamang kita.
Labis kitang minamahal, pag-ibig ko'y walang kapantay.
Kung kaya ko lang abutin ang mga bituin t'yak ito'y gagawin.

Malaman mo lang wala nang ibang mas hihigit pa sa pag-ibig ko sa 'yo.
Walang ibang nagmamahal ng tulad ko sana'y paniwalaan mo.
Iniibig kita.

Kulang ang araw at gabi 'pag kita'y kapiling.
Kahit ang bukas ay di rin sapat upang mamasdan lamang kita.
Labis kitang minamahal, pag-ibig ko'y walang kapantay.
Kung kaya ko lang abutin ang mga bituin t'yak ito'y gagawin.

Malaman mo lang wala nang ibang mas hihigit pa sa pag-ibig ko sa 'yo.
Walang ibang nagmamahal ng tulad ko sana'y paniwalaan mo.
Iniibig kita. Iniibig kita. Iniibig kita.Iniibig kita. Iniibig kita.Ooh...

Thursday, May 19, 2011

Ang Tunay na Star ng Starbucks

Akala ko matatapos ang Lunes ko (May16,2011) na isa lang regular na araw ng bakasyon- boring. Pagkatapos kong maghugas ng mga pinggan na pinagkainan ng pananghalian, naligo muna ako saka nagpunta sa barbershop para magpagupit ('wag ng tanungin kung bakit naligo muna ako bago nagpunta sa barbero, ganun talaga). Pag- uwi ko, habang nag- i- internet dito sa bahay, eh nakatanggap ako ng tawag sa cellphone, si Marlon. Nagyayaya sa SM North Edsa. Automatic na 'pag nagyaya si Marlon, kasama si Izza (kasi sila naman talaga ang friends. hehehe.) 

Dahil madali akong kausap at dahil gustong- gusto ko talagang may gawin at maggala, naligo ako agad (ulit); nagbihis, at bumiyahe na papunta sa aming meeting place. Hindi na ako nag- MRT, mahaba kasi ang pila. Sumakay na lang ako ng air- con na bus. At saka isa pa, ayokong palagpasin ang chance na may makatabing cute. :) 

Ginawa na namin ito last year. Mas nakakaloka mga lang, kasi pagkatapos ng back- to- school shopping ni Marlon nun, at pagkakain sa Pizza Hut (kung saan nandun si "RJ"), eh nagpunta kami sa Antipolo para mag- swimming. Ganun kalakas ang "trip" ng dalawang 'yun. Na sobrang na-e-enjoy ko naman, kasi bukod sa lagi nila akong nililibre (makapal talaga ako. hehehe), mahilig din ako sa mga biglaang lakad. 

Sa back- to- school shopping ngayon ni Marlon, eh wala pa rin halos nagbago. May mga binili pa rin siyang small treats para raw sa mga co- faculty niya. Wala na nga lang siyang biniling shoes kasi bago pa raw 'yung gamit niya ngayon. Hindi ko kinaya ang damit ni Izza... may fringes. At in fairness sa kanya, bagay naman. Match na match sa kulot niyang buhok.  Sa Tokyo, Tokyo kami pagkatapos. Sa labas kami kumain, I mean sa may Sky Garden part, nagyosi kasi si Marlon. Matagal- tagal na kwentuhan. Dahil masaya si Marlon (ask him why), nag- Padis Point pa kami. Isang bucket ng San Mig Light at Nachos ang pulutan, busog pa kasi kami. Pero ang pinaka- highlight ng gabing 'yun eh nang pagbigyan ako nung dalawa na uminom ng kape sa... Starbucks.      

Sa edad ko kasing 26, minsan akong naging saling- pusa sa klase; 1 beses akong nag- Kinder; 6 na taon ako sa elementary at 4 sa high school; 10 semesters at 1 summer ang binuno ko para matapos ang kurso ko sa college; at halos 6 na taon na pero hindi ko pa rin nakukuha ang formula para matapos ko ang Masters ko. Sa tinagal- tagal ng panahon...ngayon ko lang natikman ang kape sa Starbucks.



Unang tikim. Hahaha. :)

After five minutes, parang pro na. Kaaliw ang itsura ni Ate. :) 

Si Izza (na may fringes ang blouse) at si Marlon (na confused pero happy). :)